ทฤษฎีโน้ตสากลเบื้องต้น (Theory of melody)

ทฤษฎีโน้ตสากลเบื้องต้น (บรรทัดห้าเส้น)
บรรทัดห้าเส้นมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในการจดบันทึกตัวโน้ตบรรทัดห้าเส้นประกอบด้วย เส้นขนานห้าเส้นที่มีขนาด เท่าๆกนั เส้นที่มีน้ำหนักที่สม่ำเสมอเท่ากันตลอดแนว บรรทัดห้าเส้นประกอบไปด้วย เส้นห้าเส้น และช่องสี่ช่อง การนับบรรทัดห้าเส้น จะนับ จากเส้นล่างสุดเป็นเส้นที่ 1 และช่องล่างสุดเป็นช่องที่ 1 เช่นกัน และจะนับจากขางล่างขึ้นไปหาข้างบน
บรรทัดห้าเส้น
นอกจากนี้บรรทัดห้าเส้น ที่เราใช้วัดระดับเสียงดนตรีนี้ เราใช้ทั้งเส้นและช่อง ถ้ามีระดับเสียงมากกว่าบรรทัด 5 เส้น ก็จะเติมขีดสั้นๆ ซึ่งขีดนี้อาจ อยู่ข้างบนหรือล่างบรรทัด 5 เส้น ขีดสั้นที่เติมนี้ เรียกว่า “เส้นน้อย” (Leger Lines)
เส้นน้อย
การบันทึกตัวโน้ต บรรทัดห้าเส้นนั้นมีไว้สำหรับบันทึกตัวโน้ต โน้ตที่บันทึกลงบรรทัดห้าเส้นจะมีเสียงแตกต่างกันตามลา ดับขั้นของบรรทัดห้าเส้น สำหรับการบันทึกโน้ตลงบรรทัดห้าเส้น มีอยู่ด้วยกัน 2 วิธี คือ การบันทึกโน้ตคาบเส้น และ การบันทึกโน้ตระหว่างเส้น
การบันทึกโน้ตคาบเส้น
การบันทึกตัวโน้ตลงบรรทัดห้าเส้นจะบันทึกในช่อง หรือคาบเส้น แล้วแต่ลักษณะของเสียง ซึ่งขึ้นอยู่กับลักษณะของบทเพลง การบันทึกโน้ตลงบรรทัดห้าเส้นทั้งคาบเส้นและในช่อง เราสามารถบันทึกได้ทั้งหมดจำ นวน 9 ตำแหน่งด้วยกัน
กุญแจประจำหลัก
กุญแจประจำหลัก หมายถึง ตัวที่จะบอกให้เราได้รู้จัก ชื่อ เสียง และตำแหน่งต่างๆ ของตัวโน้ตที่บันทึกลงบรรทัดห้าเส้น กุญแจประจำ หลักนั้นมีอยู่ด้วยกันหลายชนิด เช่น กุญแจซอล กุญแจฟา กุญแจอัลโต้ กุญแจโดเทเนอร์ แต่สา หรับกุญแจที่เราจะใช้และพบเห็นมากที่สุด คือ กุญแจซอล การเขียนหัวกญุแจ เริ่มจากเขียนกุญแจลงบนบรรทัดเส้นที่ 2 ซงนบจากข้างล่างขึ้นไปแล้วม้วนตัวขึ้นไปบนเส้นที่ 3 วกกลับลงมา ชนเส้นที่ 1 และม้วนอีกครั้งผ่านเส้นที่ 5 ขึ้นไป แล้ววกกลับลงมาตัดกันที่เส้นที่ 4 จากนั้นลากผ่านลงมาจนกระทั่งถึงใต้เส้นที่ 1
กุญแจประจำหลัก กุญแจซอล
ทฤษฎีโน้ตสากลเบื้องต้น (ลักษณะตัวโน้ต และตัวหยุด)
ลักษณะตัวโน้ต (Note) หมายถึง เสียงดนตรีที่มีความสั้นยาว เราใชสัญลักษณ์แทนความสั้นยาวของเสียงดนตรี ประกอบด้วย โน้ตตัวกลม มีความยาวเสียงมากที่สุด, โน้ตตัวขาว มีความยาวเสียงครึ่งหนึ่งของตัวกลม, โน้ตตัวดำ มีความยาวเสียงครึ่งหนึ่งของตัวขาว, โน้ตตัวเขบ็ต 1 ชั้น มีความยาวเสียงครึ่งหนึ่งของตัวดำ, โน้ตตัวเขบ็ต 2 ชั้น มีความยาวเสียงครึ่งหนึ่งของตัวเขบ็ต 1 ชั้น ซึ่งเราเรียกสัญลักษณ์เหล่านี้ว่า “ตัวโน้ต”
ลักษณะตัวโน้ต
ให้โน้ตตัวกลม เป็นโน้ตที่มีค่าเต็ม ค่าความยาวของเสียงจะเทียบได้
ค่าความยาวของเสียง
แผนภูมิการกระจายตัวโน๊ตออกเป็นโน๊ตต่างๆ โดยยึดถือค่าตัวโน้ตตัวกลมเป็นหลัก
การกระจายตัวโน๊ต
ลักษณะตัวหยุด (Rest) หมายถึง การหยุดเสียงหรือการทำ ให้เงียบ การหยุดเสียงทางดนตรีเป็นสิ่งที่จำเป็น เมื่อเพลงบางเพลงต้องการ ให้เงียบเสียงชั่วขณะหนึ่งในเวลาที่จังหวะยังดำเนินอยู่เราใช้สัญลกัษณ์แทนการเงียบเสียง ซึ่งเรียกว่า “ตัวหยุด” ใช้แทนที่ๆ เราต้องการจะหยุดเสียงนั้น ลักษณะตัวหยดุจะมีเท่ากันกับตัวโน้ต ตัวหยุดโน้ตตัวกลม มีค่าความเงียบเสียงมากที่สุด, ตัวหยุดโน้ตตัวขาว มีค่าความเงียบเสียงครึ่งหนึ่งของตัวหยุดตัวกลม, ตัวหยุดโน้ตตัวดำ มีค่าความเงียบเสียงครึ่งหนึ่งของตัวหยุดตัวขาว, ตัวหยุดโน้ตตัวเขบ็ต 1 ชั้น มีค่าความเงียบเสียงครึ่งหนึ่งของตัวหยดุตัวดำ, ตัวหยุดโน้ตตัวเขบ็ต 2 ชั้น มีค่าความเงียบเสียงครึ่งหนึ่งของตัวหยดุตัวเขบ็ต 1 ชั้น
ลักษณะตัวหยุด
ให้โน้ตตัวหยุดโน้ตตัวกลม เป็นโน้ตที่มีค่าเต็ม ค่าความเงียบของเสียงจะเทียบได้
ค่าความเงียบของเสียง
บันไดเสียง C major และสัญลักษณ์แทนเสียง
บันไดเสียง หมายถึง โน้ต 7 ตัว ชื่อ 8 เสียง นำมาเรียงกันตามลำดับจากต่ำไปหาสูง หรือจากสูงไปหาต่ำ บันไดเสียงซีเมเจอร์ ประกอบด้วยโน้ตต่อไปนี้ โด เร มี ฟา ซอล ลา ที โด
สังเกตว่าบันไดขึ้นต้นด้วยตัว โด และจบลงที่ตัว โด หรือ ตัวของมนัเอง บันไดเสียงซีเมเจอร์นี้ไม่ได้มีความสำคัญเพียง 7 ชื่อ 8 เสียงเท่านั้น ยังมีการบ่งบอกระยะของเสียงด้วย ระยะของเสียงจะมี ความห่างของเสียง คือ ครึ่งเสียงกับหนึ่งเสียงเต็ม ในบันไดเสียง ซีเมเจอร์นี้ จะมีครึ่งเสียงกับหนึ่งเสียงที่ระยะโน้ตตัวที่ 3-4 และ 7-8 จะมีความห่างเพียงครึ่งเสียง โดยที่ระหว่างโน้ตตัวที่ 1-2 , 2-3 , 4-5 , 6-7 จะมีระยะห่างของเสียงหนึ่งเสียงเต็ม กล่าวคือระหว่าง โน้ตตัว มี-ฟา กับ ที –โด จะมีความห่างครึ่งเสียง ส่วนโน้ตตัว โด-เร , เร-มี , ฟา-ซอล , ซอล-ลา , ลา-ที จะมีความห่างหนึ่งเสียงเต็ม
สัญลักษณ์แทนเสียง
** สัญลักษณ์แทนเสียง หมายถึง โน้ตบันไดเสียงประกอบด้วยโน้ต 7 ชื่อ 8 เสียง คือ โด เร มี ฟา ซอล ลา ที โด ใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษ คือ C D E F G A B C